उडिरहेको विमानमा चट्याङ परेपछि के हुन सक्छ भन्ने कुरा धेरैले केवल कल्पना मात्र गरेका हुन्छन्। तर नेपाल वायुसेवा निगमको एक उडानमा भने यस्तो घटना वास्तविक रूपमा घटेको छ।
काठमाडौंबाट हङकङतर्फ गइरहेको निगमको ए–३२० जहाज आकाशमै चट्याङको प्रहारमा परेपछि जहाजभित्र रहेका यात्रुहरू केहीबेर त्रसित भएका थिए।
फेब्रुअरी २४ को दिउँसो त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडेको उक्त जहाज काभ्रे आसपासको आकाशमा पुगेपछि अचानक मौसम बिग्रिएको थियो। सोही क्रममा शक्तिशाली चट्याङ जहाजमा ठोक्किएको प्रारम्भिक जानकारी सार्वजनिक भएको छ।
प्रहारपछि जहाजको बाहिरी भागमा साना प्वालजस्ता क्षति देखिएको बताइएको छ। आधुनिक विमानहरूलाई सामान्यतया चट्याङको असर सहन सक्ने गरी निर्माण गरिन्छ। तर प्रत्यक्ष प्रहारको अवस्थामा बाहिरी संरचनामा क्षति पुग्ने सम्भावना रहने प्राविधिकहरू बताउँछन्।
घटना भएपछि जहाजभित्र केही समय तनावपूर्ण अवस्था सिर्जना भएको थियो। करिब १५० यात्रु सवार रहेको उक्त उडानमा कतिपय यात्रु डरले आत्तिएका थिए भने केहीले प्रार्थना गर्न थालेको समेत बताइएको छ।
यस्तो अवस्थामा पनि जहाजका क्याप्टेन दिपुराज ज्वारचनले संयमता अपनाउँदै यात्रुहरूलाई स्थिति नियन्त्रणमा रहेको जानकारी दिएका थिए। उनले यात्रुहरूलाई आश्वस्त पार्दै उडानलाई सुरक्षित रूपमा गन्तव्यतर्फ अघि बढाएका थिए।
अन्ततः जहाज हङकङ विमानस्थलमा सुरक्षित अवतरण गर्न सफल भयो। उडान सुरक्षाका दृष्टिले जोखिमपूर्ण मानिने परिस्थितिमा गरिएको यो अवतरणलाई साहसिक निर्णयको रूपमा हेरिएको छ।
अवतरणपछि विमानको प्राविधिक जाँच गरिएको थियो। प्रारम्भिक परीक्षणपछि सीमित उडानका लागि अनुमति दिइएको र सोही जहाजबाट ८० यात्रु लिएर काठमाडौं फर्काइएको बताइएको छ। फर्किने उडान पनि क्याप्टेन ज्वारचनले नै सञ्चालन गरेका थिए।
तर उड्डयन क्षेत्रका केही विज्ञहरूले भने क्षति पुगेको आशंका रहेको विमानलाई तुरुन्तै पुनः उडानमा प्रयोग गर्नु सुरक्षा दृष्टिले गम्भीर विषय हुन सक्ने टिप्पणी गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार यस्ता घटनामा विस्तृत प्राविधिक परीक्षण अत्यावश्यक हुन्छ।
यस घटनापछि नेपाल वायुसेवा निगमले पनि आन्तरिक रूपमा छानबिन प्रक्रिया अघि बढाएको छ। घटनाको वास्तविक कारण तथा त्यसपछि गरिएका निर्णयहरूको अध्ययन गर्न डोलेश्वर कोइरालाको नेतृत्वमा १५ दिनको समयसीमा दिइएको छानबिन समिति गठन गरिएको छ।
समितिले मौसम अवस्था, जहाजको प्राविधिक स्थिति र उडानका क्रममा भएका निर्णयहरूको विस्तृत अध्ययन गर्ने जनाएको छ।
त्यसैगरी जहाजको प्राविधिक अवस्थाबारे थप परीक्षण गर्न भारतबाट इन्जिनियरहरूको टोली काठमाडौं आइपुगेको छ। उनीहरूले जहाजको संरचना, विद्युतीय प्रणाली तथा अन्य सुरक्षासम्बन्धी उपकरणहरूको परीक्षण गरिरहेका छन्।
प्रारम्भिक मूल्यांकनपछि नेपालमै पूर्ण मर्मत सम्भव नहुने निष्कर्ष निकालिएको बताइएको छ। त्यसैले जहाजलाई मलेसिया पठाएर मर्मत गर्ने तयारी भइरहेको छ।
निगमका अध्यक्ष अमृतमान श्रेष्ठका अनुसार मलेसियामा विशेष प्राविधिक टोलीले करिब नौ घण्टाभित्र मर्मत कार्य सम्पन्न गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। मर्मतपछि जहाजलाई पुनः नियमित उडानमा प्रयोग गर्ने योजना रहेको बताइएको छ।
विश्व उड्डयन क्षेत्रमा उडिरहेको जहाजमा चट्याङ लाग्ने घटना पूर्ण रूपमा असामान्य भने होइन। तर यसपटक जहाजको बाहिरी संरचनामा क्षति देखिएको र त्यसपछि गरिएका निर्णयका कारण यो विषय चर्चामा आएको हो।
छानबिन समितिको प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि मात्रै घटनाको वास्तविक अवस्था र भविष्यमा अपनाउनुपर्ने सुरक्षा उपायबारे स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।