काठमाडौं । नेपाललाई ‘देवभूमि’ र ‘तपोभूमि’का रूपमा विश्वसामु चिनाउने अभियानमा वर्षौंदेखि लाग्दै आएका बोधिसत्व स्वामी आनन्द अरुणले उठाउँदै आउनुभएको अवधारणाले अब सरकारी नीति स्तरमै स्थान पाएको छ।
आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रममा सरकारले नेपाललाई विश्व आध्यात्मिक पर्यटनको केन्द्रका रूपमा विकास गर्न ‘देवभूमि नेपाल’ राष्ट्रिय अभियान सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेको छ। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सङ्घीय संसद्को संयुक्त बैठकमा नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै धार्मिक, सांस्कृतिक, आरोग्य, साहसिक तथा आध्यात्मिक पर्यटनलाई विशेष प्राथमिकतामा राखिएको बताएका हुन्।
यो घोषणा धेरैका लागि केवल सरकारी कार्यक्रम मात्र होइन, बरु स्वामी आनन्द अरुणले करिब १५ वर्षअघिदेखि निरन्तर उठाउँदै आउनुभएको ‘नेपाल विश्वको आध्यात्मिक केन्द्र बन्न सक्छ’ भन्ने दृष्टिकोणको नीतिगत प्रतिध्वनि पनि बनेको छ।
स्वामी आनन्द अरुणले विभिन्न प्रवचन, ध्यान शिविर र अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा नेपाल केवल हिमालको देश मात्र नभई चेतना, ध्यान, योग, बुद्धत्व र आध्यात्मिक ऊर्जाको भूमि भएको भन्दै ‘देवभूमि–तपोभूमि नेपाल’को अवधारणा अगाडि सारेका थिए। उहाँका अनुसार नेपालको वास्तविक शक्ति प्राकृतिक सम्पदाभन्दा पनि यसको आध्यात्मिक विरासत, ध्यान संस्कृति र मानवीय चेतनामा निहित छ।
सरकारले पनि अब यही अवधारणालाई पर्यटन, संस्कृति र अर्थतन्त्रसँग जोड्दै नयाँ अभियान घोषणा गरेको छ। नीति तथा कार्यक्रममा नेपाललाई विश्व आध्यात्मिक पर्यटनको हब बनाउन धार्मिक स्थल, ध्यान केन्द्र, योग पर्यटन, आरोग्य पर्यटन र सांस्कृतिक सम्पदाको प्रवर्द्धन गरिने उल्लेख छ।
सरकारले पर्यटन क्षेत्रलाई डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने, पर्यटक भिसा पूर्ण रूपमा अनलाइन बनाउने तथा ‘एकद्वार डिजिटल पर्यटन प्रणाली’ लागू गर्ने योजना अघि सारेको छ। साथै विसं २०८५ लाई ‘भिजिट नेपाल वर्ष’का रूपमा मनाउने तयारी गरिएको छ।
हवाई पूर्वाधार विस्तार, अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलहरूको प्रभावकारी सञ्चालन तथा निजी क्षेत्रको सहभागिता बढाउने नीति पनि कार्यक्रममा समेटिएको छ। भैरहवास्थित गौतमबुद्ध र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा थप अन्तर्राष्ट्रिय उडान आकर्षित गर्न कूटनीतिक पहल गरिने सरकारको योजना छ।
त्यसैगरी साहसिक पर्यटनअन्तर्गत प्याराग्लाइडिङ, बन्जीजम्प, स्काई डाइभिङलगायत गतिविधिलाई थप प्रवर्द्धन गरिनेछ भने हिमाली, मध्यपहाडी र तराई क्षेत्रमा कम्तीमा १० नयाँ पदमार्ग सञ्चालनमा ल्याइने भएको छ।
विशेषगरी ध्यान, चेतना र आध्यात्मिक जीवनशैलीलाई विश्वस्तरमा पुर्याउने अभियान चलाइरहेका स्वामी आनन्द अरुणका अनुयायीहरूले सरकारको यो घोषणालाई “वर्षौंदेखि उठाइएको आध्यात्मिक दृष्टिकोणको राष्ट्रिय स्वीकारोक्ति”का रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
नेपाल अब केवल सगरमाथाको देश मात्र नभई ध्यान, बुद्धत्व, योग र चेतनाको विश्व केन्द्र बन्ने दिशामा अघि बढिरहेको सन्देश सरकारले औपचारिक रूपमा दिएको विश्लेषण हुन थालेको छ।
